خسرو علیکردی

سن: ۴۶ (متولد ۵ آذر ۱۳۵۸)
حوزه فعالیت: وکیل دادگستری 
وضعیت: در آذرماه ۱۴۰۴ به‌طور مشکوکی جان باخت
وضعیت حقوقی: در زمان مرگ پرونده قضایی باز داشت
حقوق نقض‌شده: بازداشت خودسرانه، فقدان دادرسی عادلانه و روند قانونی، محرومیت از حق دسترسی به وکیل، محرومیت از شغل و تحصیل 

خسرو علیکردی وکیل‌ حقوق بشری است که درپی اعتراضات پس از انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۱۳۸۸، موسوم به جنبش سبز، وکالت شماری از معترضان را برعهده گرفت. از آن پس، مأموران وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی او را بارها احضار و بازجویی کردند. 

این وکیل دادگستری سال ۱۳۸۹ برای تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد رشته حقوق عمومی در دانشگاه علامه طباطبایی پذیرفته شد، اما دانشگاه به درخواست وزارت اطلاعات از ثبت‌نام او خودداری کرد. با وجود شکایت خسرو علیکردی به دیوان عدالت اداری و صدور حکم قطعی مبنی‌بر رفع ممنوعیت تحصیل، صدرالدین شریعتی، رئیس وقت دانشگاه علامه طباطبایی، از اجرای حکم خودداری کرد و این وکیل حقوق بشر از ادامه تحصیل در این دانشگاه محروم ماند. او بعدتر در دانشگاه آزاد تهران مرکز مشغول به تحصیل شد. 

درپی اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» در سال ۱۴۰۱، او بار دیگر وکالت تعدادی از زندانیان سیاسی و فعالان مدنی، ازجمله حسن باقری‌نیا، فاطمه سپهری، و خانواده‌های دادخواه مانند خانواده ابوالفضل آدینه‌زاده، نوجوان کشته‌شده در جریان اعتراضات ۱۴۰۱، را برعهده گرفت. این وکیل دادگستری بارها در رسانه‌های اجتماعی به حکومت جمهوری اسلامی به‌دلیل سرکوب و نقض آزادی‌های مدنی و سیاسی انتقاد و درباره وضعیت نامناسب زندانیان سیاسی اطلاع‌رسانی کرده بود.

شعبه اول دادگاه انقلاب مشهد به ریاست هادی منصوری در تاریخ ۷ آذر ۱۴۰۲ خسرو علیکردی  را به اتهام «فعالیت تبلیغی علیه نظام» به یک سال زندان، ۲سال تبعید به شهرستان نهبندان، ۲ سال ممنوعیت خروج از کشور و اشتغال به وکالت و فعالیت در شبکه‌های اجتماعی محکوم کرد. قاضی پرونده مصاحبه‌های او با رسانه‌های فارسی‌زبان خارج از ایران و اظهارنظرهای او در رسانه‌های اجتماعی را مصداق این اتهام دانست.

این حکم در دادگاه تجدیدنظر خراسان رضوی تأیید شد و او ۲۸ بهمن‌ماه ۱۴۰۲ خود را برای اجرای حکم یک سال حبس به زندان مرکزی مشهد (وکیل‌آباد) معرفی کرد.

علیکردی پس از تحمل ۸ ماه حبس، مهرماه ۱۴۰۳ با «رأی باز» که به او اجازه می‌داد در محیط خارج از زندان دوره محکومیت خود را بگذراند، از زندان آزاد شد؛ اما در تاریخ ۴ دی‌ماه  همان سال، درحالی‌که ۴۵ روز از دوران حبسش باقی مانده بود، درپی احضار قاضی ناظر زندان، طباطبایی، به زندان وکیل‌آباد مشهد مراجعه کرد و بدون هیچ توضیحی بازداشت شد.

خسرو علیکردی با پایان محکومیت در تاریخ ۱۱ بهمن ۱۴۰۳ از زندان مرکزی مشهد (وکیل‌آباد) آزاد شد. او پس از آزادی اعلام کرد که با وجود ۵ سال تحصیل در مقطع دکترای رشته حقوق عمومی، به‌دلیل یک‌ سالی که در زندان بوده، از ادامه تحصیل محروم شده است.

صبح روز شنبه ۱۵ آذرماه ۱۴۰۴ پیکر بی‌جان خسرو علیکردی در دفتر کارش پیدا شد. مقام‌های رسمی جمهوری اسلامی علت مرگ را براساس گزارش پزشکی قانونی، «سکته قلبی» اعلام کردند؛ اما با توجه به نکاتی که برخی منابع نزدیک به خانواده علیکردی در گفت‌وگو با سازمان حقوق بشر ایران مطرح کردند، شبهه‌ یک قتل با دخالت نهادهای حکومتی در این پرونده بسیار جدی است. بر همین اساس، ‌سازمان حقوق بشر ایران خواهان تشکیل یک کمیسیون مستقل تحت نظارت بین‌المللی برای تحقیق درباره دلیل مرگ خسرو علیکردی شد.