سازمان حقوق بشر ایران، با برگزاری سلسله کنفرانسهایی، مسأله «گذار از استبداد در ایران» را بررسی میکند.
درباره سازوکار هماندیشی «ایران و گذار از استبداد» بیشتر بخوانید
متن سخنرانی منیره شیرانی ؛ مدیر گروه حقوق بشر بلوچستان در کنفرانس « نشست بررسی اولویتهای حقوق بشری در گذار به سمت دموکراسی» در اسلو
درود بر حضار گرامی،
من منیره شیرانی هستم، فعال حقوق بشر بلوچستان که بیش از ۱۰ سال است روی مسائل مربوط به بلوچستان کار کردهام. ما سعی کردیم در مورد نقض حقوق بشر در بلوچستان اطلاع رسانی کنیم. بلوچستان از لحاظ موقعیت جغرافیایی و ثروت طبیعی در وضعیت خوبی قرار دارد ولی رژیم اجازه استفاده از این ثروت را به مردم بلوچ نمیدهد و آن را در اختیار خود دارد و بودجه کافی برای امکانات رفاهی مردم هزینه نمیکند. بیشتر مدارس بلوچستان در وضعیت بدی هستند و امکانات رفاهی، بهداشتی و شغلی وجود ندارد اما بودجه نظامی هر سال بیشتر شده و بخشی از آن برای سرکوب و کنترل مردم بلوچستان استفاده میشود. در این مدت کوتاه ما شاهد بودیم که تعداد بسیجیان و سپاهیان در بلوچستان پنج برابر شده و ترس و وحشت زیادی در مردم ایجاد کرده است. مردم زاهدان، چابهار، خاش و دیگر شهرهای بلوچستان امنیت جانی و مالی ندارند. در دنیا حقوق متهم از لحاظ قانونی تعریف شده است ولی در ایران و به خصوص برای اقلیتهای اتنیکی این قانون اجرا نمیشود.
ما بلوچها پنج درصد از جامعه ایران هستیم ولی بیست درصد اعدامیها از بلوچستان هستند و زندان زاهدان سومین رتبه اعدام در کشور را دارد. اگر حقوق شهروندی برای اقلیتها برابر بود ما امروز بیش از صد هزار بلوچ/ شهروند بدون شناسنامه نداشتیم که از هرگونه امکانات رفاهی و اجتماعی محروم هستند. یکی از این بی شناسنامهها خدانور بود که بسیاری از شما با نام و داستان دردناک زندگی او آشنا هستید. همانطور که ژینا صدای زنان ستم زده ایران شد خدانور هم جرقه دیگری شد. او به خاطر نداشتن شناسنامه از تحصیل، کسب و کار و حقوق مدنی محروم خود شد، با این حال جوانی بود پر از امید و زندگی که با رقص آتشین برای همیشه در ذهن ما به یادگار ماند و با مرگ خودش به جهانیان اعلام کرد که در ایران چه میگذرد.
البته داشتن یا نداشتن شناسنامه برای یک شهروند بلوچ از لحاظ قانونی چندان تفاوتی ندارد. میخواهم داستان ماهو بلوچ را برایتان بگویم، ماهو از طرف فرمانده پلیس در چابهار احضار میشود و در آنجا به این دختر پانزده ساله تجاوز میشود. ماهو یک دختر با غیرت و زرنگ بود که جریان را برای مادرش میگوید و موضوع برای مولوی شهرهم گفته میشود و به گوش مردم میرسد. مردم ازاین ظلم خشمگین میشوند و اعتراض میکنند ولی آن فرمانده پلیس تحت حمایت رژیم بود بنابراین افراد معترض را تهدید و دستگیر میکنند. از چابهار به زاهدان میرویم، مردم زاهدان برای حمایت از این دختر جوان و اعتراض به دستگیری معترضان خود را آماده میکنند و میخواهند حق خود را بگیرند. سپاه هم خود را برای سرکوب مردم معترض آماده میکند و در ۳۰ سپتامبر سال ۲۰۲۲ جمعه خونین زاهدان اتفاق افتاد. افراد سپاه در کمتر از یک ساعت صد نفر را کشته و حدود سیصد نفر را زخمی میکنند.
در جامعهای که شهروندانش هیچ گونه حمایت و حفاظتی از طرف دولت ندارند، مردم همیشه خود را در خطر میبینند و با ترس و وحشت زندگی میکنند درست مثل اقلیتهای اتنیکی ایران. ما میخواهیم درباره جامعه جدید ایران حرف بزنیم، برای ساختن یک جامعه بهتر نیاز داریم ژیناها و خدانورها امکان رشد داشته باشند و برای رسیدن به این امر مهم لازم است از حقوق اقلیتهای اتنیکی محافظت کنیم. حقی که به تاخیر بیفتد حقی است که انکار میشود. ما نمیتوانیم ژیناها و خدانورها را کنار بگذاریم و بگوییم وقتی دموکراسی برقرار شد و توانستیم رای بدهیم اینها میتوانند رشد کنند، این طور نیست. ما باید در ساختار آن جامعه این حقوق را در نظر بگیریم و از حق ژیناها و خدانورها دفاع کنیم. (جنین/ زند/ آجویی، ژن/ ژیان/ آزادی)