رضا خندان
سن: ۶۰ (متولد ۲۳ مهر ۱۳۴۳)
حوزه فعالیت: فعال مدنی
وضعیت: زندانی
وضعیت حقوقی: ۴سال، ۱ ماه و ۱۶ روز حبس
حقوق نقضشده: بازداشت خودسرانه و غیرقانونی، حبس در قرنطینه زندان، محاکمه ناعادلانه، آزار و اذیت خانواده، سانسور رسانهای، انتقال اجباری از زندان اوین به زندان تهران بزرگ
رضا خندان، فعال مدنی و عضو کارزار «من به حجاب اجباری اعتراض دارم»، به همراه فرهاد میثمی، فعال مدنی، در سال ۱۳۹۷، بین پنج تا هفتهزار سنجاقسینه با شعار «من به حجاب اجباری اعتراض دارم» ساختند و پخش کردند. این فعالیت به بازداشت او در منزلش در تاریخ ۱۳ شهریور ۱۳۹۷ منجر شد.
این فعال مدنی که دوم دیماه با قرار وثیقه آزاد شده بود، بهمن ماه ۱۳۹۷ در شعبهٔ ۱۵ دادگاه انقلاب تهران به ریاست ابوالقاسم صلواتی به اتهام «اجتماع و تبانی علیه امنیت ملی» و «تبلیغ علیه نظام»، به ۶ سال حبس و ممنوعیت عضویت در احزاب و گروههای سیاسی، فعالیت در فضای مجازی، رسانهها و مطبوعات و خروج از کشور محکوم شد. با پذیرش اعاده دادرسی پرونده در دیوان عالی کشور، این حکم به ۴سال، ۱ ماه و ۱۶ روز حبس کاهش یافت.
نیروهای امنیتی بار دیگر او را در تاریخ ۲۳ آذر ۱۴۰۳ در منزل شخصیاش بازداشت کردند. نسرین ستوده، حقوقدان و همسر رضا خندان، این بازداشت را غیرقانونی دانست و اعلام کرد که او پیشتر مشمول عفو و پرونده مختومه شده بود. محمود بهزادیراد، وکیل رضا خندان، هم گفت که وزارت اطلاعات بهعنوان ضابط پرونده، پیشتر با اجرای این حکم مخالفت کرده بود.
این فعال مدنی دوم دیماه ۱۴۰۳ از قرنطینه زندان به بند ۸ اوین منتقل شد. به گفته همسرش، بند ۸ جایی است که ساس دارد، زندانیان با یک پتو بر کف زمین میخوابند و امکان تماس تلفنی محدودی دارند.
سوم دیماه، رضا خندان در اعتراض به انتقال و شرایط غیرانسانی بند ۸ و همچنین مرگ مهدی خدایاری، فعال سیاسی، در بازداشتگاه نیروی انتظامی، اعتصاب غذا کرد و ۶ روز بعد، با قول مسئولان برای بهبود شرایط، به اعتصاب خود پایان داد.
رضا خندان بارها از ملاقات با همسر و دخترش مهراوه، به بهانه رعایتنشدن حجاب از سوی آنان در زندان، محروم شده است. مهراوه بهدلیل فشارهای حکومتی بر این خانواده مجبور به ترک ایران شد. پسرش نیما در تاریخ ۱۰ بهمن ۱۴۰۳ هنگام ملاقات با پدر مورد ضربوشتم ماموران قرار گرفت و بازداشت شد. مادربزرگ نیما نیز که همراه او بود، از هوش رفت و به بیمارستان منتقل شد.
پس از آن، رضا خندان در اعتراض به ضربوشتم پسرش و ممنوعیت ملاقات خانواده بار دیگر دست به اعتصاب غذا زد. ماموران او را از بند ۸ زندان اوین به بند قرنطینه منتقل کردند. چند روز بعد او به دلیل فشار روانی ناشی از این اقدام بر فرزندانش، به اعتصاب غذای خود پایان داد.
پس از حمله اسرائیل به زندان اوین در دوم تیرماه ۱۴۰۴ رضا خندان در گزارشی از زندان تهران بزرگ با عنوان «گزارش یک جنایت» از انتقال شبانه، خشونتآمیز و غیرقانونی صدها زندانی، با دستبند و پابند و با زور اسلحه ماموران، از زندان اوین به زندان تهران بزرگ (فشافویه) خبر داد.
او به همراه سایر زندانیان، مرداد همان سال با رفتار خشونتآمیز مأموران، به زندان اوین، منتقل شد.