رضا خندان
سن: ۶۱ سال
حوزه فعالیت: فعال مدنی
وضعیت: زندانی در اوین
وضعیت حقوقی: ۴سال و یک ماه و ۱۶ روز حبس
حقوق نقضشده: بازداشت خودسرانه، فقدان دادرسی عادلانه و روند قانونی،، آزار و اذیت خانواده
، هزاران سنجاقسینه با شعار «من به حجاب اجباری اعتراض دارم» ساختند و پخش کردند. این فعالیت به بازداشت او در منزلش در تاریخ ۱۳ شهریور ۱۳۹۷ منجر شد.
خندان که ۲ دیماه همانسال با قرار وثیقه آزاد شده بود، یک ماه بعد در شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب تهران به ریاست ابوالقاسم صلواتی به اتهام «اجتماع و تبانی به قصد ارتکاب جرم علیه امنیت ملی» و «تبلیغ علیه نظام» به ۶ سال حبس و ممنوعیت عضویت در احزاب و گروههای سیاسی، فعالیت در فضای مجازی، رسانهها و مطبوعات و خروج از کشور محکوم شد. با پذیرش اعاده دادرسی پرونده در دیوان عالی کشور، این حکم به چهار سال، یک ماه و ۱۶ روز حبس کاهش یافت.
نیروهای امنیتی بار دیگر او را ۲۳ آذر ۱۴۰۳ در منزلش بازداشت کردند. نسرین ستوده، حقوقدان و همسر رضا خندان، این بازداشت را غیرقانونی دانست و اعلام کرد که او پیشتر مشمول عفو و پرونده مختومه شده بود. محمود بهزادیراد، وکیل رضا خندان، هم گفت که وزارت اطلاعات بهعنوان ضابط پرونده، پیشتر با اجرای این حکم مخالفت کرده بود.
این فعال مدنی ۲ دیماه ۱۴۰۳ از قرنطینه زندان به بند ۸ اوین منتقل شد. به گفته همسرش، بند ۸ جایی است که ساس دارد، زندانیان با یک پتو بر کف زمین میخوابند و امکان تماس تلفنی محدودی دارند.
در تاریخ ۳ دیماه، رضا خندان در اعتراض به انتقال و شرایط غیرانسانی بند ۸ و همچنین مرگ مهدی خدایاری، فعال سیاسی، در بازداشتگاه نیروی انتظامی، اعتصاب غذا کرد و شش روز بعد، با وعده مسئولان برای بهبود شرایط، به اعتصاب خود پایان داد.
رضا خندان بارها از ملاقات با همسر و دخترش مهراوه بهبهانه رعایت نکردن حجاب ازسوی آنان در زندان، محروم شده است. مهراوه بهدلیل فشارهای حکومتی بر این خانواده مجبور به ترک ایران شد. پسرش نیما در تاریخ ۱۰ بهمن ۱۴۰۳ هنگام ملاقات با پدر مورد ضربوشتم ماموران قرار گرفت و بازداشت شد. مادربزرگ نیما نیز که همراه او بود، از هوش رفت و به بیمارستان منتقل شد.
پس از آن، رضا خندان در اعتراض به ضربوشتم پسرش و ممنوعیت ملاقات خانواده بار دیگر دست به اعتصاب غذا زد. مأموران او را از بند ۸ زندان اوین به بند قرنطینه منتقل کردند. چند روز بعد او بهدلیل فشار روانی ناشیاز این اقدام بر فرزندانش، به اعتصاب غذای خود پایان داد.
خندان پساز حمله اسرائیل به زندان اوین در ۲ تیرماه ۱۴۰۴، در گزارشی از زندان تهران بزرگ با عنوان «گزارش یک جنایت»، ماجرای انتقال شبانه، خشونتآمیز و غیرقانونی صدها زندانی با دستبند، پابند و به زور اسلحه مأموران از زندان اوین به زندان تهران بزرگ (فشافویه) را روایت کرد. او بههمراه سایر زندانیان مرداد همان سال در روندی که با رفتار خشونتآمیز مأموران همراه بود، بار دیگر به زندان اوین بازگردانده شد.
رضا خندان در آبانماه ۱۴۰۴ اعلام کرد بهدلیل ۱۰ ماه محرومیت از ملاقات همسر و دخترش به بهانه «عدم رعایت حجاب»، حدود یک ماه مقابل دفتر بند ۷ زندان، به نشانه اعتراض تحصن روزانه میکند. در ۱۲ فروردین ۱۴۰۵، دخترش، مهراوه خندان اعلام کرد که هرچند تنها حدود ۶ ماه از محکومیت پدرش باقی مانده است، بهدلیل شرایط جنگی و اقدام مأموران زندان به «جوشدادن درهای بندها»، جان او و سایر زندانیان در خطر جدی قرار دارد.