بلیدایی: دولت ملی ایران باید متعلق به همه ملتها باشد
ناصر بلیدایی، دبیرکل حزب مردم بلوچستان، در نشست «حقوق بشر در ایرانِ پس از جمهوری اسلامی» گفت: «دولت ملی ایران باید دولت همه ملتها باشد، نه دولت یک ملت واحد. ارتش، نهادها و زبان رسمی کشور نباید تنها به یک گروه یا یک فرهنگ تعلق داشته باشند.»
به گزارش سازمان حقوق بشر ایران، این کنفرانس به ابتکار این نهاد در روزهای ۲۶ و ۲۷ مهر ۱۴۰۴ (۱۸ و ۱۹ اکتبر ۲۰۲۵) در پایتخت اسلو، پایتخت نروژ برگزار شد و به بررسی راهکارهای تضمین حقوق بشر در دوره گذار اختصاص داشت.
بلیدایی که خود را فعال حقوق بشر توصیف کرد، گفت سیاست برای او ادامه همان دغدغههای حقوق بشری است. او افزود: «کار ما نباید فقط به شمارش قربانیان محدود شود، بلکه باید کاری کنیم که هیچ انسانی قربانی نشود. حقوق بشر زمانی معنا دارد که از مرگ و تبعیض پیشگیری کند.»
او با اشاره به سابقه حزب مردم بلوچستان گفت این حزب از آغاز بر حاکمیت مردم، لیبرالدموکراسی و حقوق برابر همه گروهها تأکید داشته است. به گفته او، جامعه تنها زمانی به عدالت و آزادی میرسد که ساختار آن دموکراتیک و لیبرال باشد. بلیدایی با اشاره به تجربه نپال افزود: «پس از فروپاشی نظام پادشاهی، حتی در سه دوره حکومت حزب کمونیست اتحاد مارکسیسم-لنینیسم، مسئله اقلیتهای ملی حل نشد؛ زیرا هیچکدام بر اساس خواست واقعی مردم پیش نرفتند.»
او فدرالیسم را راهی برای تضمین عدالت و مشارکت دانست و گفت فدرالیسم قومی یا زبانی، اگر درست طراحی نشود، میتواند به جدایی یا مهاجرت اجباری منجر شود. بلیدایی افزود: «تجربه کشورهایی چون سوئیس نشان داده است که میتوان ساختاری چندزبانه و چنداتنیکی داشت که همزیستی و برابری را تقویت کند.» او توضیح داد که در کانتونهای سوئیس دو زبان رسمی وجود دارد و این تفاوتها منبع غناست، نه تهدید. وی از حضور خود در دوره آموزشی فدرالیسم در دانشگاه فریبورگ یاد کرد و گفت این الگوها در ایران نیز میتواند قابل اجرا باشد.
دبیرکل حزب مردم بلوچستان با اشاره به وضعیت این استان گفت: «در بلوچستان با تبعیضهای عمیق و دیرپا روبهروئیم. نسبت اعدامها به جمعیت در این منطقه از بالاترینها در جهان است. در دوران پهلوی، سیاستهای رسمی برای تغییر بافت جمعیتی دنبال میشد و مقامات وقت آشکارا از ضرورت مهاجرت بلوچها سخن میگفتند. جمهوری اسلامی نیز همان مسیر را با روشهای جدید ادامه داده است.» او فقر، سوختبری، محرومیت از زمین و کار، و انتقال آب از بلوچستان به مناطق مرکزی را نشانه همان تبعیض ساختاری دانست.
بلیدایی گفت در بسیاری از مناطق بلوچستان، حتی مدرسهای برای کودکان وجود ندارد و مشکل، فراتر از آموزش به زبان مادری است. او تأکید کرد: «درخواست ما پیش از هر چیز، دسترسی به آموزش است. زبان بلوچی بخشی از هویت ماست و محرومیت از آموزش و اشتغال، شکلی از انکار فرهنگی است.»
او با اشاره به لزوم اصلاح ساختار حاکمیتی گفت: «ارتش و نهادهای دولت نباید فقط متعلق به زبان فارسی باشند. ایران باید بر اساس اصل برابری ملتها اداره شود.» او افزود که در علوم سیاسی مفاهیمی چون دولت-ملتها یا دولتها-ملتها وجود دارد و کشورهایی مانند اندونزی نمونههایی از این ساختارند.
بلیدایی در بخش دیگری از سخنانش بر ضرورت سکولاریسم تأکید کرد و گفت: «سکولاریسم یعنی دولت در برابر باورهای مذهبی و فرهنگی بیطرف باشد و به هیچ دین یا فرهنگ خاصی امتیاز ندهد.»
او ادامه داد که دولت نباید هیچ زبانی را برتر از دیگر زبانها بداند و باید به همان اندازه که برای گسترش زبان فارسی سرمایهگذاری میکند، برای توسعه زبان بلوچی نیز امکانات فراهم کند. بلیدایی در پایان گفت: «ایران زمانی به جامعه آزاد و برابر تبدیل میشود که دولت از هرگونه تبعیض زبانی و اتنیکی دست بردارد و شرایط زندگی برابر را برای همه ساکنان خود فراهم کند.»