محکومیت موج اعدام‌ها در ایران در بیانیه پایانی کنفرانس اسلو

کنفرانس دو روزه «حقوق بشر در ایرانِ پس از جمهوری اسلامی» که روزهای ۲۶ و ۲۷ مهرماه (۱۸ و ۱۹ اکتبر) در اسلو به ابتکار سازمان حقوق بشر ایران برگزار شد، با انتشار بیانیه‌ای در محکومیت موج اعدام‌ها در ایران و اعلام همبستگی با کارزار «سه‌شنبه‌های نه به اعدام» به کار خود پایان داد.

این کنفرانس که پنجمین نشست از مجموعه برنامه‌های گفتمان‌سازی حقوق بشری برای ایران آینده بود، با هدف گفت‌وگو میان نمایندگان طیف‌های گوناگون سیاسی مخالف جمهوری اسلامی درباره چالش‌های حقوق بشر در دوره گذار برگزار شد.

در این نشست، شماری از چهره‌های سیاسی و مدنی از گرایش‌های مختلف حضور داشتند، از جمله شیرین عبادی، حقوق‌دان و برنده جایزه صلح نوبل؛ فؤاد پاشایی، دبیرکل حزب مشروطه ایران؛ عبدالله مهتدی، دبیرکل حزب کومله کردستان ایران؛ ابراهیم علیزاده، دبیر اول کومله سازمان کردستان حزب کمونیست ایران؛ یزدان شهدایی، عضو شورای مدیریت گذار؛ آسو حسن‌زاده، نماینده حزب دمکرات کردستان ایران؛ حمید تقوایی، دبیر کمیته مرکزی حزب کمونیست کارگری ایران؛ مهدیه گلرو، عضو هیئت سیاسی اجرایی همبستگی جمهوری‌خواهان ایران؛ ناصر بلیدایی، دبیرکل حزب مردم بلوچستان؛ همایون مهمنش، عضو هیئت اجرایی سازمان‌های جبهه ملی ایران در خارج از کشور؛ مونا سیلاوی، دبیرکل حزب تضامن دمکراتیک اهواز؛ یونس شاملی، عضو کمیته اجرایی حزب دموکرات آذربایجان؛ اسماعیل عبدی، دبیرکل پیشین کانون صنفی معلمان ایران؛ و شاهین مدرس، نماینده گروه همگرایی بحران.

در پایان این نشست، شرکت‌کنندگان بیانیه‌ای مشترک را تأیید و امضا کردند که در آن «مجازات مرگ اقدامی غیرانسانی» خوانده و بر همبستگی با کارزار «سه‌شنبه‌های نه به اعدام» تأکید شد. در این بیانیه بر اساس داده‌های سازمان حقوق بشر ایران آمده است که از آغاز سال ۲۰۲۵ میلادی تا ۱۹ اکتبر، دست‌کم ۱۱۶۵ نفر در زندان‌های ایران اعدام شده‌اند—رقمی که بیش از دو برابر مدت مشابه در سال گذشته است.

این بیانیه خاطرنشان می‌کند که اعدام‌ها به‌طور عمده اقشار به‌حاشیه‌رانده‌شده را هدف قرار داده و شمار اعدام‌ها در میان بلوچ‌ها، کردها و عرب‌ها به نسبت جمعیتشان بالاتر است. در این متن آمده است: «احکام اعدام بدون رعایت دادرسی عادلانه و اغلب براساس اعترافات زیر شکنجه صادر می‌شود. هدف اصلی اعدام‌ها ایجاد رعب و ارعاب در جامعه برای حفظ نظام جمهوری اسلامی است.»

در بیانیه تأکید شده است که جنبش مخالفت با اعدام در ایران رو به گسترش است و تاکنون زندانیان بیش از ۵۰ زندان در سراسر کشور به کارزار «سه‌شنبه‌های نه به اعدام» پیوسته‌اند؛ کارزاری که در زمان امضای بیانیه ۹۱ هفته از آغاز آن می‌گذشت.

امضاکنندگان با اعلام «مخالفت اساسی با مجازات مرگ»، از مردم، نهادهای مدنی و رسانه‌ها خواسته‌اند تا صدای مخالفان اعدام را بازتاب دهند و از اعتراض‌های مدنی علیه این مجازات حمایت کنند. آنان همچنین خواستار «توقف فوری اجرای احکام اعدام» و «اقدام مؤثر جامعه جهانی برای جلوگیری از ادامه این موج» شدند.