شیرین عبادی، برنده جایزه صلح نوبل، در نشست دو روزه «حقوق بشر در ایرانِ پس از جمهوری اسلامی» در اسلو تأکید کرد که پایداری ایران آینده در گرو گفت‌وگوی صادقانه درباره اختلافات و توافق بر سر مصادیق حقوق بشر است، نه فقط تکرار مفاهیم کلی آن.

به گزارش سازمان حقوق بشر ایران، این نشست با حضور شخصیت‌ها، احزاب و گروه‌های مختلف مخالف جمهوری اسلامی در روزهای ۲۶ و ۲۷ مهر ۱۴۰۴ (۱۸ و ۱۹ اکتبر ۲۰۲۵) در پایتخت نروژ برگزار شد. عبادی در سخنرانی خود گفت که «برای ساختن ایران بعد از جمهوری اسلامی، باید اختلافات دیرینه را کنار گذاشت، اما کنار گذاشتن اختلاف، روش دارد» و افزود: «همه ما با مفاهیم والایی چون آزادی بیان و حقوق بشر موافقیم، اما آنچه ما را از هم جدا می‌کند، تفسیر و مصداق این مفاهیم است.»

این حقوقدان با اشاره به تجربه‌های شخصی و نمونه‌هایی از محدودیت آزادی تجمعات و اعتراضات در جمهوری اسلامی گفت: «ما همه قربانی نقض آزادی اعتراض هستیم؛ بسیاری از جوانان به همین دلیل در زندان‌اند. اما حتی در جامعه آینده نیز باید مشخص کنیم آزادی تا کجا و در چه شرایطی معنا دارد.»

عبادی در ادامه با طرح مثال‌هایی از اختلاف دیدگاه‌ها، از جمله امکان تأسیس «حزب استقلال جمهوری همدان» یا نحوه برخورد با گفتار تند سیاسی، بر ضرورت تعیین مرزهای روشن میان آزادی بیان و نفرت‌پراکنی تأکید کرد. او گفت: «اگر کسی در خانه یا دفتر ما شعاری بدهد که خوشمان نمی‌آید، آیا باید او را حذف کنیم؟ این همان پرسشی است که هر جامعه‌ای در مسیر دموکراسی باید پاسخ دهد.»

برنده جایزه صلح نوبل با اشاره به اینکه مفاهیم حقوق بشر همواره نیازمند تفسیر قضایی و قانونی‌اند، افزود: «هیچ جامعه‌ای تنها با تکرار شعار حقوق بشر اداره نمی‌شود. دادگاه‌ها هستند که  تفسیر می‌کنند. باید بر سر مصادیق توافق کنیم تا ائتلاف و اتحاد واقعی ممکن شود.»

او از فعالان و گروه‌های سیاسی خواست گفت‌وگوهای خود را از سطح مفاهیم به سطح «تعریف‌های عملی و توافق‌پذیر» منتقل کنند و افزود: «به چه می‌گویند آزادی بیان؟ حق حیات؟ یا دادرسی عادلانه؟ اگر به دنبال اتحادیم، باید حقایق را روی میز بگذاریم و از تعارف بگذریم. با گفتن حقوق بشر، خودمان را از پاسخ به سؤال‌های سخت خلاص نکنیم؛ برویم سراغ سؤال سخت.»

عبادی در پایان ابراز امیدواری کرد که گفت‌وگوهای این نشست راهی روشن برای تفاهم ملی بگشاید و گفت: «من خود را نابینا می‌بینم، اما امیدوارم سخنان و تجربه‌های شما چراغی در مسیر آینده باشد.»