آسو حسن‌زاده: ایران با احترام به ملت‌ها پایدار می‌ماند

آسو حسن‌زاده، عضو هیئت اجرایی کمیته‌ روابط ایرانی حزب دمکرات کردستان ایران، در کنفرانس «حقوق بشر در ایرانِ پس از جمهوری اسلامی» گفت: دموکراسی آینده ایران تنها زمانی پایدار خواهد بود که بر مبنای عدالت سیاسی، پذیرش کثرت و احترام به حقوق ملت‌های گوناگون شکل گیرد.

به گزارش سازمان حقوق بشر ایران، حسن‌زاده در این نشست که به ابتکار سازمان حقوق بشر ایران در روزهای ۲۶ و ۲۷ مهر ۱۴۰۴ (۱۸ و ۱۹ اکتبر ۲۰۲۵) در اسلو پایتخت نروژ برگزار شد، با اشاره به هشت دهه مبارزه‌ کردها در ایران و سه سال پس از جنبش زن، زندگی، آزادی که از کردستان آغاز شد، گفت: «متأسفانه هنوز باید توضیح دهیم که خواسته‌های ملت کرد بر پایه اصول جهانی حقوق بشر قابل دفاع است.» او افزود نبودِ درک مشترک از مفهوم حقوق بشر و ناتوانی اپوزیسیون در پذیرش تنوع، از مهم‌ترین دلایل فقدان اتحاد فراگیر میان نیروهای مخالف جمهوری اسلامی است.

او با نقد نگاه محدود و تک‌بعدی به حقوق بشر گفت: «نگرش‌های لیبرالی، سوسیالیستی و فرهنگی به تنهایی پاسخگوی ایران آینده نیستند. تنها رویکردی کثرت‌گرا می‌تواند برابری را در عین احترام به تنوع تضمین کند.» وی با استناد به میثاق‌های بین‌المللی حقوق بشر و آرای نهادهای بین‌المللی یادآور شد که حق خودشناسی و تعیین سرنوشت، حقی بنیادین برای ملت‌هایی است که در چارچوب دولت‌های چندملیتی زندگی می‌کنند.

عضو حزب دمکرات کردستان ایران با انتقاد از کاربرد واژه‌هایی چون «قوم» و «قبیله» گفت: «این واژگان نه‌تنها تحقیرآمیزند بلکه هویت ملیت‌های ایران را انکار می‌کنند. کمیته حقوق بشر سازمان ملل تصریح کرده که وجود مردمانی با هویت جداگانه در یک کشور، واقعیتی عینی است و وابسته به اراده دولت‌ها نیست.»

حسن‌زاده با اشاره به اصل حق تعیین سرنوشت در میثاق‌های بین‌المللی افزود: «نزدیک به یک قرن پیش دیوان دائمی عدل بین‌المللی اعلام کرده که حتی برای اجرای حقوق فرهنگی جامعه اتنیکی، این فقط از طریق نهادهای خودگردان قابل اجرا است.» او تأکید کرد که به نام «تمامیت ارضی» نباید مطالبات ملت‌های تحت ستم سرکوب شود، و یادآور شد که احزاب سیاسی این ملت‌ها نیز مطابق با اصول دموکراسی، حق دارند برای فدرالیسم یا حتی استقلال مبارزه‌ سیاسی کنند، مشروط بر آن‌که خشونت و نفرت‌پراکنی را ترویج ندهند.

او در ادامه از بدفهمی رایج نسبت به واژه‌ تجزیه‌طلبی انتقاد کرد و گفت: «این واژه در هیچ زبان زنده‌ای معادل ندارد؛ اگر مراد از آن استقلال‌طلبی است، باید بدانیم در نظام‌های دموکراتیک بسیاری احزاب استقلال‌طلب در عین حال در روند سیاسی کشور خود مشارکت دارند.»

حسن‌زاده از بی‌توجهی به حق مشارکت ویژه‌ جوامع ملی در تصمیم‌گیری درباره‌ منزلت سیاسی‌شان انتقاد کرد و گفت: «همه‌ کنوانسیون‌های بین‌المللی تصریح دارند که درباره‌ جایگاه حقوقی این ملت‌ها، خودِ آنان باید تصمیم بگیرند، نه تمامی شهروندان کشور.»

این عضو حزب دمکرات کردستان ایران با نقل قولی از پورتالیس حقوقدان فرانسوی و پدر قانون مدنی فرانسه، گفت: «هرگونه ساده‌سازی منشاء بی‌عدالتی است.» و افزود: «اگر در تاریخ معاصر ایران بی‌عدالتی تکرار شده، از آن روست که قدرت مرکزی همواره تنوع فرهنگی و ملی را به نام وحدت ملی سرکوب کرده است. اگر انکار تنوع به استبداد انجامیده، بگذارید این بار احترام به تنوع ما را به دموکراسی برساند.»