اسماعیل عبدی: آموزش گروگان جمهوری اسلامی است

دبیرکل پیشین کانون صنفی معلمان ایران با تأکید بر نقش بنیادین آموزش در آینده سیاسی در کنفرانس «حقوق بشر در ایرانِ پس از جمهوری اسلامی» گفت: کشور گفت: «جمهوری اسلامی آموزش را به ابزاری برای ساختن نسلی مطیع تبدیل کرده است؛ تا زمانی که عدالت آموزشی و حق تشکل‌یابی تضمین نشود، سخن‌گفتن از دموکراسی بی‌معناست.»
به گزارش سازمان حقوق بشر ایران، اسماعیل عبدی در این نشست که به ابتکار این سازمان در روزهای ۲۶ و ۲۷ مهر ۱۴۰۴ (۱۸ و ۱۹ اکتبر ۲۰۲۵) در اسلو برگزار شد از ایجاد فضایی که در آن «نمایندگان جریان‌های مختلف اجتماعی در کنار هم گفت‌وگو می‌کنند» استقبال کرد و آن را برای آینده دموکراتیک ایران ضروری دانست.

عبدی با اشاره به تجربه چهار دهه گذشته گفت جمهوری اسلامی از همان ابتدای استقرار، آموزش و پرورش را به نهادی برای تربیت نسلی مطیع و ایدئولوژی‌پذیر بدل کرد. او یادآور شد که پس از انقلاب فرهنگی، «معلمان وابسته به جریان‌های سیاسی تصفیه و بهائیان از آموزش حذف شدند، مخالفان ایدئولوژیک تنزل رتبه گرفتند و برخی حتی اعدام شدند.» به گفته او، این موارد بخش ثبت‌شده‌ای از تاریخ آموزش ایران است.

او سپس به روند شکل‌گیری کانون صنفی معلمان و ایجاد شورای هماهنگی تشکل‌های صنفی فرهنگیان پرداخت و گفت: «تجمع چهل‌روزه مقابل مجلس در سال ۸۵ نشان داد که معلمان وقتی سازمان‌یافته عمل می‌کنند، نیرویی تعیین‌کننده‌اند.» عبدی تأکید کرد همین قدرت جمعی بود که حکومت را به سرکوب گسترده واداشت، اما شبکه‌های صنفی در دهه ۹۰ دوباره احیا شدند و در جنبش زن، زندگی، آزادی نقش برجسته‌ای ایفا کردند.

به گفته او معلمان و دانش‌آموزان در خط مقدم مبارزه بودند و حتی شماری از سربازان جوان نیز به دلیل شرکت در اعتراضات بازداشت شده‌اند. عبدی سپس تصویری از تبعیض در آموزش ارائه کرد و ادامه داد: «سیصد هزار معلم کمبود داریم، کلاس‌ها شلوغ است، آموزش استاندارد کالایی لوکس شده، چهار میلیون کودک از تحصیل بازمانده‌اند و در بلوچستان نرخ ترک تحصیل هفت برابر میانگین جهانی است.» او افزود سرانه فضای آموزشی کشور همچنان به‌طور جدی از استاندارد جهانی عقب است.

عبدی همچنین به موج تازه سرکوب معلمان پس از جنبش زن‌، زندگی،‌ آزادی اشاره کرد و گفت : «بیش از سیصد معلم اخراج شده‌اند؛ در کردستان چهارده نفر و در کرمان هشت نفر حکم گرفته‌اند. در خوزستان کل هیئت‌مدیره تشکل صنفی محکوم شده است.» او تأکید کرد که نهادهای غیررسمی و صندوق‌های حمایتی خودجوش معلمان ستون‌های واقعی جامعه مدنی‌اند و احزاب سیاسی باید آن‌ها را جدی بگیرند.

او درباره فضای آزاد سیاسی در دوران گذار، به مواد ۱۹ و ۲۱ منشور جهانی حقوق بشر اشاره کرد و افزود: «رسانه‌ها نباید محدود شوند. حذف رقیب یعنی بازتولید جمهوری اسلامی.» او تجربه جلسات گفت‌وگوی زندان ـ از فعالان آذربایجان تا کارگران هفت‌تپه و اعضای کانون نویسندگان ـ را مثال زد و گفت چنین فضاهایی بسیاری از سوءتفاهم‌ها را از بین می‌برد.

عبدی در پایان با اشاره به تجربه دیدار با نوجوانان آسیب‌دیده در اعتراضات گفت: مدارس و دانشگاه‌ها کانون مبارزه با استبداد بوده‌اند. نسل نوجوان زبان و ادبیات تازه‌ای پیدا کرده و احزاب باید روان‌شناسی این نسل را بشناسند. آینده دموکراسی ایران از همین‌جا می‌گذرد.