اعدام‌های مربوط به اعتراضات در سال ۲۰۲۵

جمهوری اسلامی سابقه‌ای خونین در اعدام معترضان دارد، اما موج اعدام معترضان در سال‌های اخیر از سال ۲۰۲۰ آغاز شد، پس از آنکه مجموعه‌ای از اعتراضات سراسری بین سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۹ رخ داد.

مصطفی صالحی و نوید افکاری به اتهامات ساختگی محاربه و قتل به اعدام محکوم شدند، اما برای برداشتن بار مسئولیت از مقام‌های حکومتی و آسان‌کردن توجیه آن برای جامعه جهانی، حکم اعدام آن‌ها به‌طور رسمی به اتهام قتل اجرا شد، زیرا جمهوری اسلامی قصاص نفس را حق خانواده مقتول می‌داند و مسئولیت انتخاب اعدام قصاص را برعهده آن‌ها می‌گذارد.[1] پس از واکنش شدید داخلی و فشار گسترده بین‌المللی، سایر معترضان شناخته‌شده‌ای که در صف اعدام بودند، آزاد شدند. با این حال، دست‌کم دو معترض از اعتراضات آبان ۱۳۹۸، عباس دریس و محمدجواد وفایی‌ثانی، همچنان در  خطر اعدام قرار دارند.

موج اعدام معترضان جنبش «زن، زندگی، آزادی» از دسامبر ۲۰۲۲ (آذر ۱۴۰۱) با اعدام شتابزده دو معترض آغاز شد و این روند در سال ۲۰۲۳ با اعدام هشت معترض دیگر به اتهامات امنیتی و قتل ادامه یافت.[2] در سال ۲۰۲۴ نیز دو معترض به اتهام قتل اعدام شدند.[3] دست‌کم ۱۶ معترض جنبش «زن، زندگی، آزادی» همچنان در صف اعدام و در معرض خطر اجرای حکم قرار دارند.[4]

پس از اعتراضات سراسری دسامبر ۲۰۲۵ و ژانویه ۲۰۲۶ و سرکوب خونین معترضان، ده‌ها هزار نفر بازداشت شدند. تفاوت چشمگیر این موج از اعتراضات با موارد پیشین در آن است که در تمام پرونده‌هایی که سازمان حقوق بشر ایران به آنها دسترسی داشته، اتهام همکاری با اسرائیل نیز مطرح شده است. در زمان نگارش این گزارش، صدها نفر در ارتباط با این اعتراضات با اتهام‌هایی روبه‌رو بودند که می‌تواند به صدور حکم اعدام منجر شود و دست‌کم ۲۷ نفر تاکنون به اعدام محکوم شده‌اند.

معترضان اعدام‌شده در سال ۲۰۲۵

مجاهد کورکور

مجاهد کورکور (عباس کورکوری)، معترض ۴۳ ساله بختیاری، روز ۲۰ دسامبر ۲۰۲۲ پس از آن‌که در جریان یک درگیری مسلحانه با نیروهای امنیتی از ناحیه پا هدف گلوله قرار گرفت، بازداشت شد. او در همان محل به اعتراف اجباری وادار شد و به‌غیر از خارج کردن گلوله، از دریافت خدمات درمانی محروم ماند.

مجاهد کورکور در جریان دادرسی از حق انتخاب وکیل محروم بود و اعترافات دیگری که تحت شکنجه از او گرفته شده بود نیز از رسانه‌های حکومتی پخش شد.  دادگاه انقلاب اهواز در ۷ آوریل ۲۰۲۳ او را به  «محاربه از طریق کشیدن سلاح به قصد جان مردم و ارعاب و افساد فی‌الارض از طریق ارتکاب جنایت به وسیله تیراندازی با سلاح جنگی، اخلال در نظم عمومی و ایراد خسارت عمده به تمامیت جسمانی منتج به جان باختن هفت نفر از جمله کیان پیرفلک، ایراد خسارت عمده به اموال عمومی و خصوصی، تشکیل گروه باغی و عضویت در آن از طریق قیام مسلحانه علیه نظام» به اعدام محکوم کرد.[5] دیوان عالی کشور در دسامبر ۲۰۲۳ حکم او را تأیید کرد، اما پس از ثبت درخواست اعاده دادرسی نقض شد. او بار دیگر در دسامبر ۲۰۲۴ به اعدام محکوم شد. همچنین، دادگاه کیفری مجاهد کورکور را به اتهام قتل (قصاص نفس) تحت تعقیب قرار داد اما پس از آن‌که والدین، عموی کیان پیرفلک و وکیل پرونده اعلام کردند که قتل را نیروهای امنیتی انجام داده‌اند و شکایتی علیه مجاهد کورکور ندارند، گزارش بیشتری درباره این پرونده منتشر نشد.

در نهایت، مجاهد کورکور روز ۱۱ ژوئن ۲۰۲۵ در زندان سپیدار اهواز به دار آویخته شد.[6]

مهران بهرامیان

مهران بهرامیان، از معترضانی بود که در جریان مراسم چهلم مراد بهرامیان و علی عباسی، از معترضان کشته‌شده  روز ۲۹ دسامبر ۲۰۲۲ در سمیرم بازداشت شد. ویدیوهای منتشرشده از رسانه‌های حکومتی نشان می‌دهد که اعترافات او تحت شکنجه گرفته شده و صحنه‌سازی از محل وقوع جرم بدون ارائه هیچ‌گونه مدرکی، از جمله تصاویر دوربین‌های مداربسته، انجام شده است.

دادگاه انقلاب اصفهان مهران بهرامیان را روز ۲۷ ژانویه ۲۰۲۴ به اتهام  «محاربه از طریق کشیدن سلاح کلاشنیکف و سلاح شکاری» و «قتل یک مامور امنیتی» به اعدام محکوم کرد. خانواده او برای سکوت درباره این پرونده تحت فشار قرار گرفتند. بر اساس گزارش رسمی، دیوان عالی کشور حکم را به‌دلیل «نواقص در تحقیقات» نقض و پرونده را برای رسیدگی مجدد ارجاع داد. با این حال، او در دادگاه دوباره به اعدام محکوم شد و این حکم را دیوان عالی کشور تأیید کرد. درخواست اعاده دادرسی نیز رد شد.

مهران بهرامیان روز ۶ سپتامبر ۲۰۲۵ در زندان مرکزی اصفهان (دستگرد) به دار آویخته شد.[7]

[1]نگاه کنید به گزارش سالانه اعدام در ایران؛ ۲۰۲۰  https://iranhr.net/media/files/2020_Farsi_Report_.pdf

[2]سازمان حقوق بشر ایران، اعدام‌های مربوط به اعتراضات در سال ۲۰۲۳، ۲۸ مارس ۲۰۲۴، https://iranhr.net/fa/articles/6614

[3]سازمان حقوق بشر ایران، اعدام‌های مربوط به اعتراضات در سال ۲۰۲۴، ۲۴ فوریه ۲۰۲۵، https://iranhr.net/fa/articles/7366

[4]معترضان در خطر اعدام: https://iranhr.net/en/indanger/#/102/151/1

[5]سازمان حقوق بشر ایران، مجاهد کورکور؛ حکم اعدام یک بی‌گناه برای سرپوش نهادن بر جنایت حکومت، ۷ آوریل ۲۰۲۳،‌ https://iranhr.net/fa/articles/5807

[6]سازمان حقوق بشر ایران، مجاهد کورکور اعدام شد، ۱۱ ژوئن ۲۰۲۵، https://iranhr.net/fa/articles/7656

[7]سازمان حقوق بشر ایران، اعدام مهران بهرامیان، یکی از متهمان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱، ۶ سپتامبر ۲۰۲۵،‌ https://iranhr.net/fa/articles/7971