تشدید فشار بر زندانیان قزل‌حصار؛ افزایش خشونت و محرومیت از غذا و دارو

ضرب و جرح زندانیان 

بنابر گزارش‌های رسیده به سازمان حقوق بشر ایران از منابع معتبر، ضرب‌وشتم زندانیان با استفاده از لوله‌های پلی‌اتیلن که پیش‌تر در سلول‌های انفرادی بند ۳۵ واحد ۳ گزارش شده بود، اکنون در واحد ۴ نیز صورت می‌گیرد. لوله‌های پلی‌اتیلن معمولاً برای لوله‌کشی آب استفاده می‌شوند. ریاست واحد ۴ به‌عهده سیدمجتبی حسینی است که پیش‌تر رئیس واحد ۲ قرار بود.

یک منبع مطلع به سازمان حقوق بشر ایران گفت احمد ترکمان، افسر نگهبان واحد ۲ زندان قزل‌حصار -که محل نگهداری زندانیان محکوم به اعدام است- روز یکشنبه ۱۴ اردیبهشت به واحد ۴ منتقل شده است؛ «او در میان زندانیان به‌دلیل رفتارهای غیرانسانی، با لقب «احمد شمر» شناخته می‌شود. این انتقال با هماهنگی سیدمجتبی حسینی، رئیس پیشین واحد ۲ و رئیس فعلی واحد ۴ انجام شده است.»

این منبع مطلع گفت: «احمد ترکمان بلافاصله پس از انتقال به واحد ۴ و استقرار در سالن ۱۹، محل نگهداری زندانیان اتباع خارجی، یک زندانی افغانستانی به نام عبدالعهد تورن ان‌شاءالله را مقابل دوربین‌های سالن و کریدور و در برابر دیدگان صدها زندانی، با لوله پلی‌اتیلن سه اینچی مورد ضرب‌وجرح شدید قرار داد.» به گفته این منبع، ضربات واردشده با این لوله‌ها «دردناک‌تر از شلاق‌های معمول در زندان» است.

پیش‌تر نیز سیدمجتبی حسینی، رئیس واحد ۴ به همراه شخصی به نام محمود علائی، رئیس بند ۲۰ و معاون رئیس واحد که زندانیان سیاسی در سالن ۳ آن مستقرند شمار بسیاری از مراقبان و نگهبانان واحد ۴ و بند ۲۰ را جابه‌جا نموده‌اند، که از جمله می‌توان به آوردن سیدنعمت حسینی به عنوان افسر نگهبان اصلی زیر هشت واحد ۴ اشاره کرد.

در زندان‌ به محل استقرار افسر نگهبان که در ورودی بندها یا واحدها قرار دارد و مشرف‌بر راهروها و درهای ورودی سالن‌هاست، اصطلاحاً «زیر هشت» گفته می‌شود.

کمبود اقلام خوراکی و دارویی

گزارش‌های رسیده همچنین نشان می‌دهد زندانیان واحد ۳ زندان قزل‌حصار با  فشار معیشتی مواجه شده و دسترسی آنها به امکانات درمانی نیز محدود است. یک منبع مطلع در این‌باره به سازمان حقوق بشر ایران گفت: «وضعیت اضطراری در این بند حاکم شده است. قیمت اقلام خوراکی، چند ده برابر شده و هزینه حداقلی هر زندانی به هفته‌ای ۷ میلیون تومان رسیده است. حتی آب معدنی هم نایاب شده و زندانیان در سختی مطلق به‌سر می‌برند. نبود دارو، بی‌توجهی به وضعیت سلامت زندانیان، محدودیت‌های شدید ارتباطی و مخالفت با اعطای مرخصی، شرایط دشواری برای زندانیان به‌وجود آورده است.»

فریاد محکومان مواد مخدر: «ما قربانی فقر هستیم» 

بخش بزرگی از زندانیان زندان قزل‌حصار را محکومان مواد مخدر تشکیل می‌دهند که با سایه اعدام مواجه‌اند. این زندانیان با ابراز ناامیدی از وکلای تسخیری که آنان را تنها گذاشته‌اند، از وضعیت خود گلایه می کنند. 

یکی از این زندانیان به سازمان حقوق بشر ایران گفت: «ما مسبب اعتیاد نیستیم؛ ما قربانی بیکاری و شرایط بد اقتصادی شده‌ایم که برای یک لقمه نان مجبور بودیم با جانمان بازی کنیم. شاید برای جامعه به اندازه زندانی سیاسی ارزش نداشته باشیم، اما ما هم خانواده داریم. دوری راه و هزینه‌های بالا باعث شده حتی نتوانیم خانواده‌هایمان را ببینیم. شرمندگی جلوی زن و بچه از مرگ هم بدتر است.»

این زندانیان می‌خواهند که صدایشان شنیده شود و تاکید می‌کنند که مسئولیت خانواده و شکم گرسنه، آنان را به این مسیر کشانده و اکنون در بن‌بست کامل گرفتار شده‌اند.

در دسامبر ۲۰۲۵، سازمان حقوق بشر ایران گزارشی با عنوان «دهکده اعدام‌شدگان: اعدام‌های گسترده و سیستماتیک مرتبط با مواد مخدر در ایران منتشر کرد که در آن نقض‌های سیستماتیک دادرسی عادلانه در پرونده‌های مرتبط با مواد مخدر مستند شده است.

با افزایش چشمگیر شمار اعدام‌ها در سال گذشته میلادی، مقام‌ها تلاش کردند کارزارهای نجات زندانیان محکوم به اعدام را سرکوب کنند. در همین ارتباط، به محکومان پرونده‌های مرتبط با مواد مخدر هشدار دادند که در صورت درز خبر پرونده‌هایشان به خارج از زندان، با اجرای سریع حکم اعدام روبه‌رو خواهند شد. با این‌حال، زمانی که ۶ زندانی به سلول‌های پیش از اجرای حکم اعدام در زندان قزل‌حصار منتقل شدند، زندانیان محکوم به اعدام با اتهامات مرتبط با مواد مخدر تصمیم گرفتند برای به‌دست‌آوردن فرصتی برای زندگی، جان خود را به خطر بیندازد در ۲۱ مهر ۱۴۰۴ بیش از ۱۵۰۰ نفر از زندانیان بند ۲ زندان قزل‌حصار که به اتهامات مرتبط با مواد مخدر به اعدام محکوم شده بودند، دست به اعتصاب جمعی زدند. آنان لب‌های خود را دوختند و در سالن عمومی بند به‌صورت اعتراضی نشستند. آنان به مدت شش روز ضمن پافشاری بر خواسته خود و با وجود رسیدن بسیاری به شرایط خطرناک عقب‌نشینی نکردند.

جابه‌جایی‌ و آزادی‌ تعدادی از زندانیان سیاسی

برپایه گزارش‌های رسیده به سازمان حقوق بشر ایران، تغییراتی در وضعیت بازداشتی‌های اخیر واحد ۳ صورت گرفته است. تعدادی از زندانیانی که از ۵ فروردین در سلول‌های انفرادی تحت فشار بودند، سرانجام به بند عمومی منتقل شدند. همچنین، گزارش شده است که برخی از این افراد در ۱۱ اردیبهشت از بازداشتگاه آزاد شدند.

در همین ارتباط، ولی ذوقی‌تبار (پدر زندانی سیاسی شاهین ذوقی‌تبار) که از ۹ فروردین ۱۴۰۵ برای اعمال فشار بر فرزندش دستگیر شده بود، ۵ روز پیش از واحد ۳ آزاد شد. این‌درحالی است که وضعیت افرادی همچون مهدی وفایی ثانی و وحید سرخ‌گل همچنان نامشخص است. این دو زندانی سیاسی از انفرادی واحد ۳ به واحد ۴ سالن سیاسی زندان قزل‌حصار منتقل شده اند. مهدی وفایی ثانی، پسرعموی محمدجواد وفایی‌ثانی که هم‌اکنون در زندان مرکزی مشهد با خطر اجرای حکم اعدام روبه‌روست، به اتهام ارتباط با سازمان مجاهدین خلق ایران و وحید سرخ گل به اتهام همکاری با گروه‌های سلطنت‌طلب بازداشت شده‌اند. دست‌کم ۱۹ زندانی سیاسی و عقیدتی در واحد ۴ زندان قزل‌حصار نگهداری می‌شوند.